Panorama zaandam by Tilemahos Efthimiadis

Speel­tu­in­v­erenig­ing Het Zuiden

Bron: Zondagocht­end­blad, Zaanstreek 2 mei 2010

Een vredig moment eind jaren der­tig bij speel­tu­in­v­erenig­ing Het Zuiden in Zaan­dam.
Kort daarna brak de Tweede Werel­door­log uit en was niets meer het­zelfde.
In deze mei­da­gen denkt Paul Vreeken meer dan ooit terug aan die tijd.
Een kiekje uit 1937 of 1938 met de toen­ma­lige leden van de Zaan­damse speel­tu­in­v­erenig­ing Het Zuiden. De speel­tuin was geves­tigd achter het Prin­sen­pad bij de Jan Windhouwerstraat.

paulvreeken1Foto: Pure nos­tal­gie met zwart randje

Vlak voor de oor­log bij Het Zuiden met onder meer meis­jes Meer­leveld, Kra­nen­burg, Prins, v.d. Berg, Geug­jes, Kre­mer (of Kramer), tweel­ing Kas, lei­ders Leeuw­erik en Meer­leveld, echt­paar Kaper, echt­paar Ver­meer met zoon, broers Paul en Elbert Vreeken en op de voorste rij tussen de tweel­ingzus­jes Koren­man, Jacob Vreeken.
„Er stond een clubge­bouw waar veel activiteiten waren zoals figu­urza­gen, mon­dorgel­spe­len, zin­gen en toneel­spe­len,” herin­nert Paul Vreeken zich, nu woonachtig in West­erkoog. „Zowel zin­gen als toneel­spe­len ston­den onder super­visie van de heer Kaper. Elke week kwam hij samen met zijn vrouw met de Zaan­dammer­boot vanuit Ams­ter­dam naar het clubge­bouw. Hier stond boven­dien een piano waarop meneer Kaper de zang­club begelei­dde. Er was des­ti­jds ook nog een korf­bal­club Het Zuiden, die wed­stri­j­den speelde in de speel­tuin bij de Pieter Pauw­straat. Die club bestaat trouwens nog steeds en heet van­daag de dag korf­bal­club Zaandam-​Zuid. In de loop van de oor­log is alles ver­loren gegaan… Mijn­heer Kaper en zijn vrouw waren van joodse afkomst en moesten al heel snel de joden­ster dra­gen. Enkele maan­den later werd het reizen voor joden ver­bo­den en in 1943 was alles voor­bij. De speel­tuin is door de buurt­be­won­ers ges­loopt. Alles wat bran­den kon, werd afge­bro­ken, geza­agd en verd­ween in de kachels om nog een beetje warm te zitten.

Tri­este tijd­ing
„Op de foto sta ik niet alleen zelf maar ook mijn broers Elbert en Jacob”, ver­volgt Paul Vreeken. „Slechts enkele jaren later en pas 18 jaar oud, werd mijn broer Jacob door de Duit­sers opgepakt, om nooit meer terug te keren. Toen we namelijk niets meer te eten had­den, zei mijn vader op een dag tegen mijn broer Jacob (geboren 15-​05-​1925): ‚We gaan mor­gen naar de Beem­ster op zoek naar wat eten’. ’s Mor­gens gin­gen ze op de fiets vol goede moed op pad met wat kled­ing plus een deken om bij de boeren te ruilen voor etenswaar. Toen dat gelukt was, gin­gen ze in prima stem­ming richt­ing huis. Maar nog in de Beem­ster wer­den ze aange­houden. Ze moesten alles afgeven, ook de fiets van mijn broer. Die weigerde, want hoe moest hij anders naar huis komen? Kor­tom, de fiets én mijn broer verd­we­nen in een auto. Hij werd naar kamp Amers­foort gebracht en twee dagen later naar een con­cen­tratiekamp in Duit­s­land gevo­erd. Daaruit is hij enkele maan­den voor de bevri­jd­ing gevlucht. En na dagen en nachten gelopen te hebben richt­ing Ned­er­land is hij daar — in inmid­dels bevrijd gebied — overleden.

paulvreeken2Ter­wijl heel Ned­er­land feest vierde, wacht­ten wij vol span­ning op de komst van onze broer. Een brief van het Rode Kruis bracht de zeer droe­vige med­edel­ing dat de heer J. Vreeken was overleden.
Nog steeds is Bevri­jd­ings­dag voor ons een tri­este dag.
Mijn broer ligt begraven op de Ere­be­graaf­plaats in Loe­nen, door de Oor­logs­graven­sticht­ing ‚s Graven­hage is een steen geplaatst met daarin zijn naam gegraveerd”.
Het Erev­eld Loe­nen is een ere­be­graaf­plaats gele­gen in Loe­nen nabij Apel­doorn, die op 18 okto­ber 1949 door H.K.H. Prinses Wil­helmina werd geopend.

paulvreeken3Achter­naam: Vreeken
Voor­na­men: Jacob
Beroep: Smid-​bankwerker
Geboorteplaats: Zaan­dam,
Geboorte­da­tum: 15-​05-​1925
Over­li­j­den­splaats: Licht­en­vo­orde,
Over­li­j­dens­da­tum: 20-​04-​1945
Begraaf­plaats: Vak C, num­mer 337
Erev­eld Loe­nen (bij Apel­doorn)
Groe­nen­daalseweg 64 7371 EZ LOE­NEN tel.: 05550 51 363
Open­ingsti­j­den: 09.0017.00 uur
Beheerder: dhr. H.J.M. Mul­der
www​.ogs​.nl

Joomla tem­plates by a4joomla