Panorama zaandam by Tilemahos Efthimiadis

SimonTheewis1Kunst
Wat de kunst betreft is hij erg geïn­ter­esseerd in de tijd van de Art Deco (Arts Décoratifs)(1.) de jaren ’20 van de vorige eeuw. En de kun­stricht­ing van De Stijl (2.), ook rond die tijd, maar ook omdat het gekop­peld kan wor­den aan Bruynzeel. Het bedrijf gaf opdrachten aan kun­ste­naars die lid waren van De Stijl. Het kwam bijvoor­beeld tot uit­ing in de gebouwen van Bruynzeel en dan was er ook natu­urlijk Piet Zwart, de ontwer­per van de keukens en van de huis­stijl van Bruynzeel. Theewis is net nog naar een exposi­tie in Hard­er­wijk geweest over de kun­ste­naar Vil­mos Huszár, een nu ver­geten lid van De Stijl. Deze Huszár heeft ook voor Bruynzeel gew­erkt en was ook de ontwer­per van het beroemde arend­vi­gnet van Bruynzeel. Dan praten we nog een tijdje door over de tijd waarin zich dit afspeelde met de Eerste Werel­door­log en de gevol­gen daar­van, de rev­o­lu­ties en hoe de kunst daarop reageerde; een inter­es­sante tijd.

SimonTheewis2Die inter­esse voor Bruynzeel komt niet zomaar. Theewis heeft er gew­erkt en zijn vader en groot­vader had­den dezelfde werkgever; drie gen­er­aties bij Bruynzeel. Maar vol­gens eigen zeggen begon het eind toen hij er kwam werken. Hij werkte er als teke­naar voor de keukens, maar in die tijd kwa­men er in Duit­s­land keukens op de markt met een kun­st­stof deklaag in plaats van verf en Bruynzeel had die tech­nolo­gie niet. De mensen wilden kun­st­stof en de keukens uit Zaan­dam wer­den niet meer verkocht en dat was het einde. Nu wil iedereen weer zo authen­tiek en natu­urlijk mogelijk.

Als we het over archi­tec­tuur hebben wijst Theewis op het hotel met de Zaanse huis­jes waar zoveel mensen op af komen, maar dat is geen archi­tec­tuur, het is gevelkunst. Het is een kubus waar ze Zaanse gevels op geplakt hebben. En breek hem de bek niet open over kun­st­beleid in de Zaanstreek of van het Zaans Museum. Ze hebben zich nooit veel gele­gen laten liggen aan Zaanse kun­ste­naars om die een plek te geven, of je moet Monet heten natu­urlijk. Tegen­wo­ordig betekent cul­tuur meestal fes­ti­val of iets dergelijks.

Bico-​cabaret
Zijn groot­vader werkte bij Bruynzeel in de hout­drogerij, in de droogkamers. Later heeft zijn vader dat van opa overgenomen en dat heeft hij veer­tig jaar gedaan. Daar­bij moet wel opge­merkt wor­den dat zijn vader er vijf jaar tusse­nuit is geweest. Hij werkte toen voor het BICO-​cabaret; het cabaret­gezelschap van Wastora. Ze gin­gen het hele land door. SimonTheewis3In een zaal werd het toneel vol gezet met Bico-​wasmachines, zij gaven dan voor het pub­liek een voorstelling en na afloop wer­den de Bico’s verkocht. Het was ook een tijd waarin veel feestavon­den plaatsvon­den en dit paste er mooi in. Simon heeft z’n vader in die vijf jaar maar weinig gezien want ook de week­enden werd er gew­erkt. Het was niet alleen optre­den; de was­ma­chines kon­den ook door de medew­erk­ers gere­pa­reerd wor­den en dat deden ze overdag. De mensen kon­den die dan op een spe­ciale plaats bren­gen in de stad waar zo’n voorstelling werd gehouden.

School en werk
Simon is geboren op 20 feb­ru­ari 1950 in de Lijsterbesstraat in Zaan­dam, maar al snel ver­huisde het gezin naar het Hanen­pad, bij het sloisie. Hij zat op de Her­man Gorter­school en ging daarna naar de IVO, een school voor indi­vidueel onder­wijs. Hij heeft daar in ieder geval een paar vrien­den aan over gehouden, maar heeft de school niet afge­maakt. Het was indi­vidueel onder­wijs, maar als trage leer­ling duurde het even voor het kwartje bij hem viel. Dat ging niet goed en toen is hij gaan werken bij Simon de Wit. Maar nog steeds denkt hij met genoe­gen terug aan deze school; hij heeft er veel opgesto­ken. Hij heeft er leren fotograferen, belang­stelling gekre­gen voor de kunst. En de micro­bi­ogroep zoals ze het noem­den, waarmee inter­esse voor de natuur werd gewekt. Hij heeft er met de microscoop leren werken.

SimonTheewis4Bij Simon de Wit, een ver­geten groot­grut­ter, kwam hij op de dec­o­ratieafdel­ing. Hij was lakschri­jver wat betek­ende dat hij raam­bil­jet­ten moest schilderen, zoals ‘Braad­worst f 1,98’. Erg veel geleerd, o.a. zeef­druk. Nadeel was dat voor het reini­gen thin­ner werd gebruikt en een Arbo-​wet was er niet dus geen mond­kap­jes of goede ven­ti­latie. Maar hij heeft er niets aan over gehouden. Bij Simon de Wit waren er weinig mogelijkhe­den voor pro­motie dus nam hij de stap om naar Bruynzeel te gaan waar hij op de tekenkamer terecht kwam. Uitein­delijk is hij daar wegge­gaan; de BKR lonkte.

De Beeldende Kun­ste­naars Regeling (BKR) was van 1956 tot 1987 een regeling in Ned­er­land, waar­door kun­ste­naars in ruil voor hun dien­sten of kunst­werken een inkomen kon­den kri­j­gen. Simon deed naast zijn werk bij Bruynzeel een avon­do­plei­d­ing aan de Rietvel­da­cad­e­mie. Bij Ger­rit de Jong vol­gde hij lessen in etsen, kreeg les van Piet Heijn Zijl en na afloop van de lessen dronken ze gedrieën een bor­reltje in het kroegje in de buurt.

SimonTheewis5Rem­met Ouwe­jan (3.)
Simon leerde Rem­met Ouwe­jan ken­nen via zijn oud­ers, ze waren ook verza­me­laars van antiek en andere spul­let­jes. Ouwe­jan leverde vader Wim Theewis oorkon­des als er een jubileum gevierd werd waar hij optrad. Maar hij gaf Simon Theewis aan­wi­jzin­gen voor het leren teke­nen. Hij liet zijn tekenin­gen bij hem achter en bij het vol­gende bezoek gaf Ouwe­jan hem een boek van bijv. Dali, om van te leren waarschijnlijk.

Ouwe­jan verza­melde van alles en gaf daar wel eens wat van weg. Zo kreeg Simon een oog van een Octo­pus en een andere keer een fos­siele haaien­tand. Als je bij hem thuis kwam moest je heel voorzichtig bewe­gen want het huis stond vol. Ouwe­jan was een karak­ter­istiek figuur en een bege­nadigd teke­naar van Zaanse huis­jes, oude bomen, die hij in detail weer­gaf en hij kalligrafeerde minia­turen. Een ander aspect van het fenomeen Ouwe­jan was dat hij geweldig kon hoof­dreke­nen. De tekenin­gen van Ouwe­jan zijn te zien op de beeld­bank van het Gemeen­tearchief Zaanstad.

SimonTheewis6Renati
Een ander bij­zon­der per­soon die Simon heeft ont­moet was de zanger/​componist Renati. Deze woonde op Haalder­s­broek. Via zijn vriend­schap met Jan Kees Ver­gouw, die tegen­over de man woonde, maakte hij ken­nis met deze zanger die in de jaren twintig en der­tig furore maakte. De man heeft tien­tallen lied­jes geschreven en platen gemaakt. Soms nam hij, als ze even op bezoek gin­gen, z’n gitaar mee en zon­gen ze wat. Hij had een nasaal stemgeluid en was wat moeil­ijk te ver­staan, maar hij was natu­urlijk al flink op jaren.

Een foto van Renati uit een boekje met smart­lap­pen.

BKR
Tij­dens die BKR-​periode heeft hij met een aan­tal andere kun­ste­naars in een maatschap gezeten. Zelf schilderde hij en met de maatschap werk­ten ze in opdracht van de ANWB en de over­heid aan ver­be­ter­ing van de zicht­baarheid in het ver­keer. Hij heeft daar vijf jaar in gezeten en heel veel gedaan maar dat is niet goed afgelopen. Hij is er uit­gestapt en heeft nooit meer geschilderd of getek­end. De noodzaak om steeds maar weer iets nieuws te moeten maken ont­nam hem het plezier in het cre­atieve proces.

Wat hij nog wel deed was fotograferen, analoog, zelf ontwikke­len en afdrukken, maar toen het dig­i­tale fotograferen kwam is hij overgestapt en was er opeens veel meer mogelijk. Heel veel archi­tec­tuur gefo­tografeerd, veel reizen gemaakt om dat vast te leggen. Maar er kwa­men onder­w­er­pen bij zoals het fotograferen van eta­lages met eta­lage­pop­pen; een heel apart onder­w­erp. Mensen kwa­men eerst niet zoveel voor in zijn werk, maar dat is toegenomen. Toen hij eens iets aan een vriend liet zien was die ent­hou­si­ast en werd daar een boek van uitgebracht.

SimonTheewis7

Het oude gemeentehuis

Tegen­wo­ordig kun je niet om soft­ware heen om foto’s te bew­erken en die gebruikt hij ook maar met mate. Tij­dens het fotograferen moet het eigen­lijk al goed zijn, je moet weten wat je wilt vast­leggen. Stillevens maakt hij in de tuin, oude planten tussen twee glas­platen, water erbij en maar zien wat het wordt. Soms gooit hij wat planten in een teil, doet er water bij en met een onder­wa­ter­cam­era maakt hij daar opna­men van.

Het fotograferen op straat roept tegen­wo­ordig nog wel eens wat weer­stand op; mensen willen dat niet meer. Namen vallen van Ed van der Elsken, Wim Krijt. Recent kwam er nog een boekje uit van Wims broer Chris Krijt, maar dat hij ook fotografeerde wist Theewis niet. Hij vertelt dat hij wel bij de lood­gi­eter Chris Krijt kwam om zinkplaat­jes voor het etsen te halen, maar dat fotograferen is nooit ter sprake gekomen.

SimonTheewis8Muziek
Hij heeft nog twee uur in een band gezeten via z’n vriend Henk van de Wis­sel die in de Rock­ing Idol­aters zat. Leerde nog wat basloop­jes, maar het is nooit tot een door­braak gekomen. Hij speelt nog steeds gitaar, kan geen noten lezen dus doet hij het op zijn eigen wijze.

Een paar jaar gele­den heeft hij ken­nis gemaakt met de trekzak en dat beviel heel goed en nu heeft hij er zelf een­tje. Hij heeft geen grote aspi­raties, het spe­len geeft hem echter veel genoe­gen en het is een leuk instrument.

Noten:
1.) Art deco was een pop­u­laire sti­jl­be­weg­ing van 1920 tot 1939 die haar weer­slag had op de dec­o­ratieve en toegepaste kunst, bij zowel de archi­tec­tuur, het grafis­che, indus­triële en interieu­ron­twerp, als de beeldende kunst en kled­ing­mode.
2.) De Stijl is een Ned­er­landse kun­st­be­weg­ing, ver­noemd naar het in 1917 in Lei­den opgerichte tijd­schrift De Stijl. De leden van De Stijl streef­den naar een rad­i­cale her­vorm­ing van de kunst, die gelijke tred hield met de tech­nis­che, weten­schap­pelijke en sociale veran­derin­gen in de wereld.
3.) Rem­met Jacob Ouwe­jan, Zaan­dam 18971972, Teke­naar, cal­ligraaf en kun­stverza­me­laar. Rem­met Ouwe­jan, in het dagelijks leven werkzaam bij een bank, was een uiterst nauwgezet teke­naar van de Zaanse topografis­che situatie

Joomla tem­plates by a4joomla